EN TR

ÖDEME  ŞEKİLLERİNE GÖRE DIŞ TİCARET ANALİZİ

//ÖDEME  ŞEKİLLERİNE GÖRE DIŞ TİCARET ANALİZİ

ÖDEME  ŞEKİLLERİNE GÖRE DIŞ TİCARET ANALİZİ

Ülkemizin ekonomisi için çok önem taşıyan ihracat ve ithalat rakamlarının, değişik bir bakış açısıyla değerlendirilmesi ve buradan sonuçlar çıkararak firmalarımıza yol göstermek bu yazının amacı olacaktır.

İhracat ve ithalat yapan firmalarımızın, sattıkları veya aldıkları mal ile ilgili ticari detaylar dışında, göz önünde bulundurmaları gereken en önemli konunun bu işlemleri yaparken taşıyacakları olası riskleri bilmek ve yönetmek olduğu hepimizin malumudur.

Firmalarımızın karşı karşıya kalabileceği riskleri aşağıdaki gibi tasnif edebiliriz;

  1. Ülke riski
  2. Firma riski
  3. Operasyonel riskler

 

Bu risklerin neleri içerdiğine bakarsak;

  • Ülke riski herkesçe malum olduğundan üzerinde fazla söylenecek bir şey yoktur.

 

  • Firma riskine gelince, yapılan işin türüne göre farklılık göstermektedir.
  1. İhracatçı firmalar için olası riskleri özetlersek,
  • Mal bedelinin tahsil edilememesi
  • Mal bedelinin geç tahsil edilmesi
  • Alıcının siparişten vazgeçmesi
  • Gönderilen malı almaktan vazgeçmesi
  • Gönderilen malı beğenmemesi
  1. İthalat yapan firmalar için olası riskleri özetlersek,
  • Malın hiç gelmemesi
  • Malın eksik bozuk gelmesi
  • Malın istenen vasıfları taşımaması
  • Malın geç gelmesi
  • Firmanın kapasitesinin talep edilen miktarda malı üretmeye yetmemesi
  • Operasyonel risklere bakarsak;
  • Ödeme şeklinin yanlış seçilmesi
  • Taşıma şeklinin yanlış seçilmesi
  • Taşıma sigortasının eksik yaptırılması veya hiç yaptırılmaması
  • Belgelerin eksik/yanlış hazırlanması
  • Diğer

 

Aşağıdaki tablo, ödeme şekillerine göre 2018 yılı ihracat rakamlarını göstermektedir.

2018 yılı toplam ihracat  167 920 $ (milyon) %
Ödeme Şekli    Tutar Toplam içindeki payı
Mal Mukabili    111 965                        66,7  
Vesaik Mukabili    22 460                        13,4  
Peşin    17 536                        10,4  
Akreditif    10 407                           6,2  
Vadeli Akreditif    2 530                           1,5  

Tablodaki rakamları analiz ettiğimiz zaman, firmalarımızın yaptıkları ihracatların, yüksek oranda bir kısmını mal mukabili ödeme  (açık hesap-open account) şeklinde, diğer ifadeyle vadeli olarak yaptıkları görülmektedir. Mal mukabili ödeme şekli, operasyonel olarak çok kolay olmakla beraber, başta tahsilat riski olmak üzere diğer riskleri taşıması açısından dikkat edilmesi gereken bir ödeme şeklidir.

 

Bu ödeme şekli kullanılarak yapılacak ihracatı, mutlak yanlış diye yorumlamak doğru olmayacaktır. Güven unsuru, işlem kolaylığı ve alıcı firmaların talebi gibi nedenlerle mal mukabili veya vadeli  ihracat yapmak ticaretin bir gerçeği olarak kabul edilebilir.

 

Bahsettiğimiz risklerden kaçınmak amacıyla, firmalarımızın öncelikle ve mümkünse mal mukabili ödeme şekli yerine tahsilat garantisi içeren ödeme şekillerinden birini seçerek ihracat yapmaları daha doğru olacaktır.

 

Uluslararası rekabet ve diğer şartlar göz önüne alınınca, mal mukabili ödeme şekline göre ihracat yapmak zorunda kalan firmalarımıza, bu riskten korunmak amacıyla, hukukçular tarafından hazırlanmış detaylı bir sözleşme karşılığında işlemlerini yapmaları tavsiye edilir.

 

Ayrıca, mümkünse gönderilen malların bedelinin ödeneceğini garanti eden bir kontrgaranti karşılığında ihracat yapmaları bu riske karşı etkili bir önlem olacaktır.

 

2018 yılı itibariyle, İthalattaki ödeme şekillerine bakarsak aşağıdaki tabloyu görüyoruz.

Toplam İthalat   223 047 $ (milyon) %
Ödeme şekli     Tutar Toplam içindeki payı
Peşin ödeme     70 943 31,8
Vesaik mukabili ödeme       7 755 3,5
Akreditif     10 5824 4,7
Mal mukabili ödeme    109 956 49,3
Vadeli akreditif      11 388 5,1

 

İthalat rakamlarını analiz ettiğimizde ise, toplam ithalatın yaklaşık %40’nın, henüz malları almadan, mal bedelinin ödendiği ödeme şekillerinin seçilerek yapıldığı görülmektedir.

İhracatta olduğu gibi, buna da mutlak yanlış demek doğru değildir. Ancak, bu tür ödeme şekillerini seçmeden önce, firmalarımızın, yukarıda bahsettiğimiz olası mal riski ve doğuracağı finansman ihtiyacını iyi analiz etmeleri ve ondan sonra karar vermeleri daha doğru olacaktır.

Bu veriler çerçevesinde, ihracat ve ithalattaki ödeme şekillerini toplam olarak analiz edersek, İhracatımızın büyük bir kısmının, mal bedelini daha sonra almak üzere vadeli olarak yapıldığı, buna karşılık, ithalatımızın da yarısına yakın kısmının önce mal bedelini ödeyip sonra malları alacak şekilde yapıldığı sonucu ile karşılaşıyoruz. Bu tür ödeme şekilleri kullanılarak yapılan ihracat ve ithalat işlemlerinde, firmalarımız, hem mal hem de tahsilat riskiyle karşı karşıya kalacaklar, aynı zamanda ortaya çıkabilecek ciddi bir finansman problemi sorunu yaşayacaklardır.

İhracatçılarımızın ve ithalatçılarımızın, bundan sonra yapacakları işlemlerde bu analizde anlatmaya çalıştığımız noktaları da dikkate alarak işlem yapmalarını öneririz.

Kaynak: Ticaret Bakanlığı / TÜİK

By | 2019-11-26T10:45:52+00:00 Kasım 26th, 2019|Categories: Genel|Yorum yok

About the Author:

Siz de fikrinizi belirtin